พระอุมา หรือพระมเหศวรี*เป็นตัวละครในบทละครเรื่องรามเกียรติ์ เป็นชายาของพระอิศวร* และเป็นมารดาของพระขันทกุมาร*

เมื่อทศกัณฐ์*สามารถยกเขาไกรลาส*ให้กลับตรงดังเดิมได้ พระอิศวรให้ทศกัณฐ์ขอพร ทศกัณฐ์จึงขอประทานพระอุมาไปเป็นมเหสี พระอิศวรเห็นว่าทศกัณฐ์คิดใหญ่ใฝ่สูงแต่ก็ประทานพระอุมาให้เพื่อรักษาวาจา ทศกัณฐ์ไม่สามารถแตะต้ององค์พระอุมาได้ จึงช้อนพระบาททูนศีรษะเหาะไป เหล่าเทวดาเห็นพระอิศวรประทานพระอุมาให้ทศกัณฐ์ก็ไปทูลพระนารายณ์* พระนารายณ์จึงทำอุบายลวงทศกัณฐ์ด้วยการแปลงเป็นอสูรชราปลูกต้นไม้เอายอดลงดิน ทศกัณฐ์ผ่านมาก็ตำหนิว่าเป็นการกระทำที่โง่เขลา พระนารายณ์แปลงย้อนว่าทศกัณฐ์นั้นโง่เพราะนางที่นำมาเป็นกาลกิณี จะผลาญวงศ์ยักษ์ ทำให้กรุงลงกา*วอดวาย และแนะให้ทศกัณฐ์ไปขอมณโฑ*นางกำนัลของพระอุมาแทน

ครั้งที่หนุมาน*ยังเล็กได้เข้าไปหักต้นไม้ในสวนของพระอุมา พระอุมาเห็นก็โกรธ สาปหนุมานให้มีกำลังเหลือเพียงครึ่งเดียว หนุมานขออภัยโทษ พระอุมาจึงประทานพรว่าเมื่อพระนารายณ์อวตารไปเป็นพระราม*และได้ลูบหลังตลอดหางแล้ว หนุมานจะมีกำลังดังเดิม พระอุมาเป็นผู้สอนมนตร์สัญชีพ*แก่นางมณโฑ และนางมณโฑได้ใช้มนตร์นี้ประกอบพิธีหุงน้ำทิพย์*ให้ทศกัณฐ์นำไปประพรมยักษ์ที่ตายให้ฟื้นคืนชีพ